Zelfstandigen die in de problemen raken door de economische crisis zullen in bepaalde omstandigheden kunnen rekenen op overheidssteun. Begin juni keurde de Kamer op vraag van de ministers Sabine Laruelle en Vincent Van Quickenborne immers bijkomende maatregelen voor zelfstandigen goed in het kader van de crisiswet. Deze maatregelen zijn tijdelijk en gelden tot het einde van het jaar 2009, maar kunnen eventueel worden verlengd tot midden 2010. Ondertussen werden deze maatregelen opgenomen in de Wet van 19/06/2009 houdende diverse bapalingen over tewerkstelling in tijden van cirsis (Belgisch Staatsblad 25/06/2009).
Het anti-crisispakket komt neer op een verdergaande versoepeling en uitbreiding van de voorwaarden van de faillissementsverzekering.
De faillissementsverzekering bestaat sinds 1 juli 1997. Totnogtoe konden enkel zelfstandigen die effectief failliet gingen een beroep doen op de faillissementsverzekering. Hierbij was steeds een volledige stopzetting van alle zelfstandige activiteiten vereist.
Anno 2009 hebben zij dan recht op een uitkering van € 920,62 of € 1.213,44 per maand (afhankelijk van al of niet gezinslast) op voorwaarde dat ze geen enkele beroepsactiviteit uitoefenen noch vervangingsuitkering ontvangen. Zij krijgen dan de uitkering voor maximaal 12 maanden en daarnaast behouden zij ook hun sociale rechten op gezinsbijslag en grote- en kleine risico's gedurende een periode van 4 kwartalen.
Uit de cijfers blijkt echter dat nauwelijks 6% van de zelfstandigen die worden getroffen door een faillissement uiteindelijk een uitkering geniet in het kader van de faillissementsverzekering.
De redenen hiervoor zijn onder andere onvoldoende bekendheid van de maatregelen, strikte toekenningsvoorwaarden en een korte aanvraagtermijn.
In het nieuwe systeem zal de zelfstandige een aanvraag kunnen indienen tot 2 kwartalen na het faillissement. De zelfstandigen krijgen zo meer tijd om hun aanvraag tijdig in te dienen. De sociale verzekeringsfondsen hebben dan ook meer tijd om alle gegevens van de failliete onderneming in kaart te brengen, de zelfstandige te informeren en te begeleiden, de gegevens te verwerken en tijdig de aanvraag te verwerken.
Volledig nieuw is dat ook zelfstandigen in moeilijkheden (nog voor een effectief faillissement) een beroep zullen kunnen doen op een uitkering gelijk aan die van de faillissementsverzekering en dit voor maximaal 6 maanden. Het gaat hier om volgende 3 groepen van zelfstandigen :
- zelfstandigen die een gerechtelijk akkoord hebben verkregen
- zelfstandigen die een collectieve schuldenregeling hebben verkregen
- zelfstandigen die minstens aan twee van de zes volgende criteria voldoen :
- omzetdatling van 50 % in het 1e kwartaal 2009, 4e kwartaal 2008 of 3e kwartaal 2008 ten opzichte van het kwartaal van het jaar voordien;
- minstens 50 % van het omzetcijfer over de periode van 1/7/2008 tot 30/6/2009 is afkomstig van een failliete medecontractant;
- een afbetalingsplan hebben verkregen voor achterstallen inzake BTW, personenbelasting of sociale bijdragen in de periode tussen 1/7/2008 en 30/6/2009;
- tussen 1/7/2008 en 31/12/2009 voor minstens 2 kwartalen vrijstelling van bijdragen hebben gekregen van de Comissie voor Vrijstelling van sociale bijdragen;
- in de periode tussen 1/7/2008 en 30/06/2009 een dagvaarding of dwangbevel hebben gekregen inzake achterstallige belastingen, BTW of sociale zekerheid
- een kaskrediet hebben dat in de periode tussen 1/7/2008 en 30/12/2009 wordt opgezegd
Zo moeten zelfstandigen in moeilijkheden hun activiteit niet langer volledig stopzetten als zij beroep willen doen op de uitkering. Het doel van deze maatregel is te vermijden dat de betrokken zelfstandige failliet zou gaan.
Om recht te hebben op de faillissementsverzekering, moet de zelfstandige gedurende minstens 4 kwartalen zijn aangesloten als zelfstandige in hoofdberoep. De aanvraag zal moeten worden ingediend bij Xerius via een officieel aanvraagformulier dat door de Minister van Middenstand zal worden bekend gemaakt bij Ministrieel Besluit.