Aansluiten sociaal verzekeringsfonds

Als zelfstandige bent u verplicht om elk kwartaal sociale bijdragen te betalen aan een sociaal verzekeringsfonds. De aansluiting bij het sociaal verzekeringsfonds is wettelijk verplicht en moet u onmiddellijk regelen. Dus ten laatste op de dag dat u start als zelfstandige. Als u te laat aansluit, riskeert u een boete tussen € 500 en € 2000. U hebt dan ook geen recht op uitstel van betaling tijdens de eerste twee kwartalen van uw zelfstandige activiteit.

In ruil voor uw sociale bijdragen krijgt u bepaalde sociale zekerheidsrechten. Als zelfstandige in hoofdberoep of gelijkgeschakeld hebt u recht op kinderbijslag, moederschapshulp, ziekte-verzekering, uitkering bij palliatieve zorgen, een faillissementsverzekering en een wettelijk rustpensioen.

De sociale bijdragen die u betaalt, worden beschouwd als een beroepskost en zijn dus volledig fiscaal aftrekbaar. Ze worden berekend op uw netto belastbaar jaarinkomen: uw inkomen van een volledig jaar, na aftrek van uw kosten en voor belasting.

Ook vennootschappen moeten aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds en een jaarlijkse vennootschapsbijdrage betalen.

Wie moet aansluiten?

Iedere natuurlijk persoon die zijn activiteiten uitoefent als zelfstandige, dus zonder hiervoor door een arbeidsovereenkomst verbonden te zijn.

U bent dus ook zelfstandige

• Wanneer u een andere zelfstandige in een eenmanszaak bijstaat of vervangt. U bent dan zelfstandig helper.
• Wanneer u als partner (onder huwelijkscontract of verklaring van wettelijke samenwoning) van een zelfstandige effectief meehelpt in de eenmanszaak en zelf geen inkomen of vervangingsinkomen ontvangt. U bent dan meewerkende echtgenoot.
• Wanneer u bestuurder, mandataris, zaakvoeder of werkend vennoot bent in een vennootschap.

Zelfstandig helper

Een zelfstandig helper moet aansluiten bij het sociaal verzekeringsfonds vanaf 1 januari van het jaar waarin hij 20 jaar wordt of vanaf zijn huwelijksdag.
Wanneer een zelfstandig helper minder dan 90 dagen aaneensluitend werkt, moet hij in principe niet aansluiten. Wij adviseren om toch aan te sluiten ten laatste op de dag dat u begint te helpen, om eventuele boetes van de overheid voor laattijdige aansluiting te vermijden.
Opgelet: als er sprake is van gezag, leiding en toezicht door de hoofdzelfstandige, bent u een werknemer.

Meewerkende partner

Sinds 1 juli 2005 moeten alle meewerkende echtgenoten verplicht aansluiten in het zogenaamde ‘maxi-statuut’. Zo zijn zij volwaardig verzekerd voor pensioen, gezondheidszorg en gezinsbijslag,… net zoals een zelfstandige in hoofdberoep. Hiervoor moeten ze ook sociale bijdrage betalen. De sociale bijdragen van een meewerkend echtgenoot worden anders berekend dan die van een zelfstandige in hoofdberoep.

Partners die geen eigen sociaal statuut (werknemer, zelfstandige, uitkeringsgerechtigde,…) hebben, worden automatisch aangesloten bij het sociaal verzekeringsfonds waarbij de hoofdzelfstandige is aangesloten. Opgelet dus als u start als zelfstandige, trouwt of wettelijk gaat samenwonen. Als uw partner geen eigen sociale zekerheidsrechten opbouwt, wordt die automatisch aangesloten als meewerkende echtgeno(o)t(e) bij het sociaal verzekeringsfonds.
Als uw partner niet effectief meehelpt uw de zaak, moet u uw sociaal verzekeringsfonds hiervan onmiddellijk verwittigen. Vul dan het inlichtingenformulier meewerkende echtgenoot (pdf) in.

Het statuut van ‘meewerkende echtgenoot’ is niet mogelijk in een vennootschap.

Uw partner werkt mee in uw vennootschap en ontvangt een loon?

• Als er een band van ondergeschiktheid is, dan is uw partner werknemer.
• Is er geen band van ondergeschiktheid, dan is uw partner zelfstandige en moet die aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds.

Zelfstandige in een vennootschap

Mandataris, zaakvoerder, bestuurder of werkend vennoot in een vennootschap?

Dan wordt u beschouwd als zelfstandige en moet u aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds. Ook als dit niet uw hoofdactiviteit is.
Enkel stille vennoten die alleen kapitaal inbrengen, moeten niet aansluiten.

Mandatarissen met een kosteloos mandaat moeten niet aansluiten als ze hun kosteloosheid in feite en in rechte kunnen aantonen:

• in feite: effectief geen enkel financieel en materieel voordeel uit het mandaat halen
• in rechte: uitdrukkelijk via statuten of een beslissing van de algemene vergadering dat het mandaat onbezoldigd is.

Als u gepensioneerd bent, volstaat feitelijke kosteloosheid.

Opgelet

• Als u commerciële of technische activiteiten uitoefent, bent u altijd zelfstandige.
• Een zaakvoerder in een EBVBA wordt altijd beschouwd als werkend vennoot en is dus altijd onderworpen als zelfstandige.
• Een mandataris die zijn mandaat uitoefent vanuit het buitenland, is altijd onderworpen als zelfstandige.

Vennootschap

Ook uw vennootschap moet ‘bijdragen’ betalen. Een keer per jaar. Hoeveel is afhankelijk van het balanstotaal van uw vennootschap.

De vennootschapsbijdrage moet u één keer per jaar betalen. Xerius Sociaal Verzekeringsfonds berekent voor u de vennootschapsbijdrage, op basis van het balanstotaal van uw vennootschap dat we van de Nationale Bank van België ontvangen:

• Balanstotaal kleiner of gelijk aan € 604.112,25? U betaalt 347,50 euro.
• Balanstotaal groter dan 604.112,25 euro? U betaalt 852,50 euro.

Opgelet: De vennootschapsbijdrage is ondeelbaar. Een vennootschap die in de loop van een jaar wordt opgericht, moet dus toch de volledige vennootschapsbijdrage voor dat jaar betalen.

Wie komt in aanmerking voor een vrijstelling?
Personenvennootschappen -dus geen nv’s- die ingeschreven zijn als handelsonderneming in de KBO, kunnen de eerste drie jaar een vrijstelling bekomen. Voorwaarde is wel dat alle zaakvoerders en een meerderheid van de werkende vennoten in de laatste tien jaar niet meer dan drie jaar zelfstandig zijn geweest.
NV’s en burgerlijke vennootschappen opgericht onder de vorm van een BVBA, komen niet in aanmerking voor een vrijstelling.

Hoofdberoep of bijberoep?

In welke categorie u moet aansluiten als zelfstandige, is vooral afhankelijk van uw eventuele andere beroepsactiviteiten.

Vrijstelling of verminderde bijdragen? (Voor gehuwden, weduwen en studenten)

U wilt zelfstandige worden in hoofdberoep, maar weet al dat uw inkomsten beperkt zullen blijven? U bent getrouwd, student of weduw(e)naar? Dan kunt u overwegen om aan te sluiten als zelfstandige op basis van de voordeelregel ‘artikel 37’. De enige voorwaarde is dat u moet genieten van ‘afgeleide rechten’. U komt dus alleen in aanmerking als u:

• getrouwd bent en uw partner volwaardige sociale rechten geniet
• student bent onder de 25 jaar, ten laste staat van uw ouders en recht opent op kinderbijslag
• weduwe bent en een overlevingspensioen ontvangt

Ook bepaalde politici en niet-vastbenoemde leerkrachten met een uurrooster van minstens 50% en minder dan 60% kunnen aansluiten in deze voordeelregel.

Bij toepassing van deze voordeelregel bent u zelfstandige in hoofdberoep, maar geniet u van verminderde of vrijgestelde bijdragen. Dat betekent dat u, als u onder een bepaald beroepsinkomen blijft, vrijstelling van sociale bijdragen kunt krijgen.

Hoeveel sociale bijdragen betaalt u in de voordeelregel voor gehuwden, studenten en weduwen?

Gepensioneerd en zelfstandige zijn

U kunt als zelfstandige (blijven) werken wanneer u op pensioen bent. Dan moet u wel uw inkomsten in het oog houden, als u niet een deel of zelfs uw volledige pensioen wil verliezen.

• De inkomensgrenzen zijn afhankelijk zijn van uw leeftijd, de aard van uw pensioen en de eventuele kinderen ten laste.
• Gepensioneerde zelfstandigen betalen een lager percentage aan sociale bijdragen dan een gewone zelfstandige, zolang de inkomensgrens wordt gerespecteerd.
• U moet uw beroepsactiviteit ook officieel melden via een aangetekend schrijven aan de pensioendienst.

Wanneer u als gepensioneerde een zuiver kosteloos mandaat bekleedt, moet u niet aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds. Bent u gepensioneerd en werkend vennoot, dan moet u wel aansluiten als zelfstandige, ook al is dit onbezoldigd.

Hoeveel sociale bijdragen betaalt u als gepensioneerde? (pdf)