Wat krijgt u voor uw sociale bijdragen?
In ruil voor de sociale bijdragen die u elk kwartaal betaalt, hebt u recht op kraamgeld, kinderbijslag, terugbetaling van gezondheidszorg, faillissementsverzekering, arbeidsongeschiktheidverzekering, uitkering bij palliatieve zorgen en pensioen. Hieronder lichten we aan de hand van concrete situaties deze sociale zekerheidsrechten toe.
U verwacht een kind
Moederschapsuitkering via uw ziekenfonds
Als vrouwelijke zelfstandige in hoofdberoep hebt u recht op een moederschapsuitkering na de geboorte van uw kind. Deze moederschapsuitkering wordt uitbetaald door uw ziekenfonds en dient als vervangingsinkomen voor de periode na de bevalling waarin u niet aan het werk bent: de moederschapsrust. Deze periode bedraagt acht weken of negen weken wanneer u bevalt van een meerling. U hebt recht op de moederschapsuitkering als u uw sociale bijdragen betaald hebt van de drie kwartalen voorafgaand aan de bevalling.
De uitkering wordt betaald per week. U hoeft de acht of negen weken niet aaneensluitend op te nemen, u kunt de moederschapsrust ook in fasen opnemen.
Moederschapshulp onder de vorm van dienstencheques
Om zelfstandig werkende vrouwen bij te staan na de geboorte van hun kind(eren), hebben zij recht op moederschapshulp onder de vorm van 105 dienstencheques.
U hebt recht op dienstencheques als u beantwoordt aan deze voorwaarden:
- U bent gedomicilieerd in België.
- U hebt de sociale bijdragen betaald van de twee kwartalen voorafgaand aan de bevalling.
- U bewijst de geboorte van uw kind(eren) met een uittreksel uit de geboorteakte.
- Uw kind is ingeschreven in uw gezin.
- U bezorgt ons het aanvraagformulier dienstencheques (pdf) waarmee wij uw inschrijvingsnummer bij Sodexo aanvragen.
- U betaalt minstens de minimumbijdrage van een zelfstandige in hoofdberoep of als meewerkende partner in maxistatuut.
U kunt de dienstencheques aanvragen per brief, e-mail of persoonlijk aan onze loketten, vanaf de zesde maand van uw zwangerschap tot uiterlijk het einde van de vijftiende week na uw bevalling. Als u voldoet aan alle voorwaarden, worden de dienstencheques betaald ten vroegste vanaf de dag na de bevalling.
Kraamgeld en kinderbijslag
Elke zelfstandige die een kind krijgt, heeft recht op zowel kraamgeld als kinderbijslag. Die kunnen worden uitbetaald via uw sociaal verzekeringsfonds. U moet zowel het kraamgeld als de kinderbijslag dan ook aanvragen via uw sociaal verzekeringsfonds.
Meer over kraamgeld en kinderbijslag voor zelfstandigen.
U hebt medische kosten
Grote en kleine risico’s
Als zelfstandige hebt u recht op een gedeeltelijke terugbetaling van medische kosten zoals doktersbezoek, aankoop van geneesmiddelen, heelkundige ingrepen, verblijf in het ziekenhuis enzovoort. Hiervoor moet u aangesloten zijn bij een ziekenfonds en moeten uw sociale bijdragen van de twee jaar geleden betaald zijn. Om in 2012 uw medische kosten terugbetaald te krijgen moeten uw sociale bijdragen voor 2010 dus betaald zijn. Een gedeelte van deze kosten wordt, net zoals bij werknemers, niet terugbetaald: het zogenaamde remgeld.
Arbeidsongeschiktheidsuitkering
Als u volledig arbeidsongeschikt bent, ontvangt u na dertig dagen een dagvergoeding van uw ziekenfonds. Deze regeling geldt voor het eerste jaar van uw arbeidsongeschiktheid en heet ‘primaire arbeidsongeschiktheid’. Gedurende deze periode van arbeidsongeschiktheid mag u geen enkele beroepsactiviteit uitoefenen, tenzij u hiervoor uitdrukkelijk toelating krijgt van uw medisch adviseur.
Als u na een jaar nog arbeidsongeschikt bent, en bovendien niet in staat bent om eender welk voor u passend beroep uit te oefenen, gaat de ‘invaliditeit’ in. Een adviserend geneesheer van het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV) beoordeelt of u invalide wordt verklaard.
De arbeidsongeschiktheidsuitkeringen tijdens de primaire arbeidsongeschiktheid en invaliditeit verschillen naargelang uw gezinssituatie en of u een beroep kunt doen op hulp van derden. Hier vindt u de meest recente cijfers.
De arbeidsongeschiktheidsuitkeringen moet u bij uw ziekenfonds aanvragen. Om recht te hebben op deze uitkeringen moet u uw sociale bijdragen voor de vier kwartalen die aan de arbeidsongeschiktheid voorafgaan, hebben betaald.
Gelijkstelling wegens ziekte
Als u als zelfstandige in hoofdberoep of meewerkende partner in maxistatuut moet stoppen met werken omdat u door ziekte arbeidsongeschikt wordt, kan u een gelijkstelling wegens ziekte aanvragen. Zo kan u al uw sociale rechten behouden, zonder dat u sociale bijdragen moet betalen. En dit zolang de ziekte blijft aanslepen.
De gelijkstelling wegens ziekte kunt u aanvragen bij uw sociaal verzekeringsfonds. Het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) beslist over de aanvraag.
Meer informatie over gelijkstelling wegens ziekte
Uw kind of partner wordt ziek
In het kader van het ‘Familieplan’ is sinds 1 januari 2010 een regeling voorzien voor zelfstandigen als zij palliatief verlof moeten nemen of wanneer hun kind ernstig ziek wordt. Als u uw beroepsactiviteit minstens vier opeenvolgende weken stopzet om palliatieve zorgen te geven aan kind of partner, of om een ernstig ziek kind te verzorgen, hebt u recht op een kwartaal vrijstelling van sociale bijdragen met behoud van uw pensioenrechten. Bij palliatief verlof, ontvangt u ook een eenmalige forfaitaire uitkering van maximum 2.054,55 euro, betaalbaar in maximaal drie maandelijkse schijven. De betaling van de uitkering wordt stopgezet bij het overlijden van uw kind of partner, of wanneer u opnieuw begint te werken.
Familieplan: Aanvraag palliatieve zorgen (pdf)
Familieplan: Aanvraag verzorging ernstig ziek kind (pdf)
U gaat met pensioen
Zodra u met pensioen gaat, ontvangt u maandelijks een pensioenbedrag. De berekening van uw wettelijk pensioen als zelfstandige gebeurt door het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ). Deze dienst zet zelf de nodige stappen om uw loopbaan en de geleverde bijdragen te onderzoeken. Alleen bij vervroegd pensioen moet u nog zelf de aanvraag indienen via uw gemeente.
Meer over het pensioen voor zelfstandigen.
Uw zaak gaat failliet
In het geval van een (niet-frauduleus) faillissement, hebt u gedurende twaalf maanden recht op een faillissementsvergoeding en blijft u een jaar lang gratis in regel met uw sociale zekerheid. U krijgt deze uitkering wel enkel als u geen beroepsactiviteit uitoefent en op geen enkele andere manier pensioenrechten opbouwt.
De faillissementsuitkering is ondertussen gestegen tot op het niveau van het minimumpensioen voor zelfstandigen.