Sociale bijdragen betalen: waarom en hoe?

Bij loontrekkenden wordt de RSZ-bijdrage automatisch door de werkgever afgehouden van het bruto maandloon. Als zelfstandige, daarentegen, betaal je zelf sociale bijdragen aan een sociaal verzekeringsfonds. Hoe dat in zijn werk gaat en waar je op moet letten, lees je hieronder.


1. Waarom moet je sociale bijdragen betalen?

Iedereen die een inkomen haalt uit werk, moet zijn steentje bijdragen aan de sociale zekerheid. Op basis van die sociale bijdragen heb je recht op een sociaal vangnet.

Werk je in loondienst, dan worden je sociale bijdragen – de ‘RSZ-bijdragen’ genoemd – door je werkgever afgehouden van je loon en rechtstreeks doorgestort naar de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ).

Als zelfstandige moet je je sociale bijdragen zélf storten. Daarvoor sluit je je eerst aan bij een sociaal verzekeringsfonds, zoals Xerius. Wij berekenen hoeveel bijdragen je moet betalen en we bezorgen je elk kwartaal de afrekening. Via die kwartaalbijdragen bouw je dan je sociale rechten op:

  • gezinsbijslag (kinderbijslag, kraamgeld en adoptiepremie),
  • een pensioenuitkering,
  • terugbetaling van je medische kosten,
  • een uitkering in geval van ziekte, arbeidsongeschiktheid of invaliditeit,
  • een uitkering – het overbruggingskrediet – bij noodgedwongen stopzetting of faillissement.

Belangrijk: als zelfstandige in bijberoep bouw je sociale rechten op via het statuut van loontrekkende. Daarbovenop betaal je wel een solidariteitsbijdrage op de inkomsten uit je zelfstandige activiteit.

2. Hoeveel sociale bijdragen moet je betalen?

De sociale bijdrage is een wettelijk percentage op je netto belastbaar jaarinkomen: je bedrijfsinkomsten over een volledig jaar, na aftrek van je beroepskosten. En tot die laatste behoren ook je sociale bijdragen. Dus:

bruto

- beroepskosten

- sociale bijdragen

______________________

= netto belastbaar loon



Op je netto belastbaar jaarinkomen wordt een percentage per inkomensschijf toegepast. Het percentage is ook afhankelijk van de bijdragecategorie waarin je valt: hoofdberoep, bijberoep, meewerkende partner, artikel 37, student-zelfstandige of gepensioneerde.  



3. Moet elke zelfstandige sociale bijdragen betalen?

In principe betaalt elke zelfstandige sociale bijdragen:

  • Als startende zelfstandige in hoofdberoep betaal je een forfaitaire minimumbijdrage op basis van het minimuminkomen: 13.550 euro.
  • Ben je als meewerkende partner aan de slag, dan betaal je een forfaitaire minimumbijdrage berekend op een minimuminkomen van 5.952,74 euro. Je hebt wel recht op het volledige sociale vangnet als zelfstandige.
  • Bijberoepers betalen sociale bijdragen op hun werkelijke inkomen als zelfstandige. Blijf je onder de minimumgrens van 1.499,14 euro, dan kan je een vrijstelling aanvragen en betaal je geen sociale bijdragen.
  • Ook voor student-zelfstandigen, gepensioneerden en hoofdberoepers onder art. 37 gelden er specifieke inkomensgrenzen waaronder ze geen sociale bijdragen hoeven te betalen.


4. Hoe vaak moet je bijdragen betalen?

Sociale bijdragen betaal je op kwartaalbasis, dus vier keer per jaar. Een kwartaal is ondeelbaar: je betaalt altijd bijdragen voor een volledig kwartaal, ook al start of stop je met je zelfstandige activiteiten in de loop van dat kwartaal. Zorg ervoor dat het bedrag zeker voor het einde van elk kwartaal op de rekening staat van je sociaal verzekeringsfonds. 

Voorbeeld: je start je activiteiten op 24 maart. Dan betaal je sociale bijdragen voor het volledige eerste kwartaal, dus voor de hele periode van 1 januari tot en met 31 maart.

Opgelet: betaal je je bijdragen niet, dan kom je in de problemen met je sociale bescherming. Je medische kosten, bijvoorbeeld, krijg je dan niet langer terugbetaald. Daarbovenop krijg je verhogingen aangerekend: 

  • 3% voor elk kwartaal dat je je bijdragen niet of onvolledig hebt betaald;
  • een eenmalige verhoging van 7% in januari op alle bijdragen die op het einde van het jaar ervoor niet waren betaald.


5. Hoe worden sociale bijdragen precies berekend?

 

De eerste 3 jaar

De eerste 3 volledige jaren van je aansluiting bij je sociaal verzekeringsfonds ben je starter. In die periode heb je 3 mogelijkheden: 

  • Je betaalt een forfaitaire minimumbijdrage. Het bedrag is afhankelijk van de bijdragecategorie waarin je valt.
  • Je betaalt verhoogde sociale bijdragen op basis van een geschat inkomen. Dat is niet alleen fiscaal de interessantste keuze, je vermijdt ook dat je later veel moet bijstorten.
  • Ben je geen zelfstandige in hoofdberoep of meewerkende partner, en blijft je inkomen onder een bepaalde grens, dan kan je een aanvraag indienen om geen sociale bijdragen te betalen.

Na ongeveer 2 jaar krijgt je sociaal verzekeringsfonds je effectieve inkomen door van de fiscus en volgt er een herberekening of regularisatie. Betaalde je te hoge voorlopige bijdragen, dan krijg je geld terug. Maar de kans bestaat ook dat je moet bijbetalen. Laat je hier niet door verrassen, want de eindafrekening kan snel oplopen.

Vanaf het 4e jaar

Op dat moment beschouwt het sociaal verzekeringsfonds je als ‘gevestigde zelfstandige’. Vanaf dan worden je sociale bijdragen voorlopig berekend op je netto belastbaar inkomen van drie jaar geleden. Bij de meeste zelfstandigen is het inkomen redelijk stabiel. Is dat niet het geval, dan kan je je sociale bijdragen zelf verhogen of verlagen

1. Je betaalt verhoogde sociale bijdragen

Schat je je netto belastbaar jaarinkomen hoger in dan dat waarop je bijdrage berekend werd, dan doe je er goed aan een verhoging van je bijdragen aan te vragen. Dat doe je door een hoger inkomen door te geven aan je sociaal verzekeringsfonds. Zo’n verhoging heeft twee voordelen:

  • Je vermijdt dat je een hoog bedrag moet bijpassen op het moment van de regularisatie.
  • Sociale bijdragen zijn beroepskosten, die je van je belastbaar jaarinkomen mag aftrekken. Dus hoe hoger je bijdragen, hoe lager je belastbaar jaarinkomen.

2. Je betaalt verlaagde sociale bijdragen

Valt je netto belastbaar jaarinkomen lager uit dan dat waarop de sociale bijdragen werden berekend, dan zal je het op een bepaald moment lastig krijgen om je bijdragen te betalen. Onder deze voorwaarden kan je een verlaging aanvragen:

  • Je inkomen blijft onder bepaalde drempels.
  • Je kan je inkomstendaling staven met objectieve bewijsstukken.

Belangrijk: blijkt de verlaging van je sociale bijdragen achteraf onterecht, dan krijg je een boete. Steek daarom zeker je licht op bij je boekhouder voor je de aanvraag indient bij je sociaal verzekeringsfonds.