Wat te doen bij ziekte of ongeval?

Als zelfstandige laat je je niet uit je lood slaan door een zware verkoudheid, want de zaak moet blijven draaien. Maar word je ernstig ziek of krijg je een ongeluk, dan mag dat niet de doodsteek voor je onderneming betekenen. Je vanaf dag één beschermen is de boodschap. Waar moet je rekening mee houden?


1. Terugbetaling medische kosten

Als zelfstandige moet je niet enkel bij een sociaal verzekeringsfonds, maar ook bij een ziekenfonds aansluiten. Deze instantie zorgt namelijk voor de terugbetaling van een deel van je medische kosten, en moet daarom meteen op de hoogte zijn van je aansluiting als zelfstandige. Bezorg hiervoor het aansluitingsbewijs dat je van je sociaal verzekeringsfonds krijgt aan je ziekenfonds. 

Belangrijk: elk jaar laat je sociaal verzekeringsfonds aan je ziekenfonds weten of je sociale bijdragen betaald zijn. Alleen wanneer dat het geval is, komt het ziekenfonds tussen in je medische kosten. Je betaalt dan enkel het zogenaamde remgeld.

Zelfstandigen in bijberoep en gepensioneerden:

Je activiteiten als zelfstandige in bijberoep of als gepensioneerde hebben geen invloed op je aansluiting bij een ziekenfonds. De terugbetaling van medische kosten wordt immers geregeld vanuit je statuut als loontrekkende, ambtenaar of gepensioneerde.

Student-zelfstandigen:

Voor de terugbetaling van medische kosten blijf je ten laste van je ouders, op voorwaarde dat je inkomsten lager liggen dan het forfaitaire minimuminkomen van een zelfstandige in hoofdberoep.



2. Ziekenhuisopname

In ruil voor je sociale bijdragen – die je als zelfstandige, werknemer of uitkeringsgerechtigde betaalt – heb je recht op de terugbetaling van medische kosten. Bezoeken aan de huisarts, bijvoorbeeld, of de aankoop van geneesmiddelen.

Ook in de kosten van een ziekenhuisopname komt je ziekenfonds tussen. Maar het prijskaartje valt vaak veel hoger uit dan wat je terugkrijgt. Daarom is een extra hospitalisatieverzekering geen overbodige luxe. Zo’n verzekering dekt de extra kosten van een ziekenhuisopname. Soms heb je al een hospitalisatieverzekering via je werkgever. Is dat niet het geval, dan sluit je er best een af bij je ziekenfonds of verzekeringsmakelaar.



3. Arbeidsongeschiktheid

Kan je door ziekte of ongeval je zelfstandige activiteit (tijdelijk) niet meer uitoefenen, dan kan je steun aanvragen. Die bestaat uit: 

  • Een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Vanaf de derde week van je arbeidsongeschiktheid krijg je een dagelijkse uitkering, die je aanvraagt via je ziekenfonds.
  • Een vrijstelling voor je sociale bijdragen met behoud van je sociale zekerheidsrechten. Moet je je activiteiten tijdelijk helemaal stopzetten, dan kan je een gelijkstelling wegens ziekte aanvragen. Concreet: je betaalt geen sociale bijdragen, maar blijft toch in orde met de sociale zekerheid. Hou er wel rekening mee dat je het voorafgaande kwartaal je sociale bijdragen betaald moet hebben.

Tip: met een verzekering gewaarborgd inkomen verzeker je je inkomen nog beter. Want hoewel de uitkering die je ontvangt een redelijk bedrag is, is dat niet altijd voldoende. Ze is bovendien afhankelijk van je gezinssituatie.

Zelfstandigen in bijberoep:

De sociale bijdragen die je betaalt als zelfstandige in bijberoep zijn solidariteitsbijdragen. Je betaalt meer naarmate je meer verdient, maar je krijgt er geen extra rechten voor in ruil. Dat komt omdat je voor je sociale zekerheid kan terugvallen op het sociale vangnet via je werkgever of uitkeringsinstelling.

Kan je als bijberoeper door ziekte of een ongeval tijdelijk niet werken, dan ontvang je een gewaarborgd inkomen via je werkgever. Vanaf de 31e dag krijg je van je ziekenfonds een uitkering ter waarde van 60% van een begrensd maandloon. Gaat het om een arbeidsongeval of beroepsziekte, dan krijg je als werknemer een uitkering via de arbeidsongevallenverzekering van je werkgever of van het Fonds van Beroepsziekten.

Gepensioneerden en student-zelfstandigen:

Oefen je zelfstandige activiteiten uit als gepensioneerde, dan heb je geen recht op een uitkering voor arbeidsongeschiktheid. Hetzelfde geldt voor student-zelfstandigen die minder sociale bijdragen betalen dan de minimumbijdrage in hoofdberoep. 



4. Je uitkering aanvullen

 

Zelfstandigen in hoofdberoep:

De verzekering gewaarborgd inkomen zorgt voor een vervangingsinkomen bovenop je wettelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering. Via een 100% aftrekbaar premiestelsel verzeker je je zo tegen inkomstenverlies bij ziekte of ongeval. De hoogte van de premie die je betaalt, is afhankelijk van: 

  • de leeftijd waarop je instapt;
  • de te verzekeren waarborg;
  • de gekozen eigen risicotermijn.

Bijberoepers, student-zelfstandigen en gepensioneerden:

Haal je een groot deel van je inkomen uit je zelfstandige activiteit, dan is een verzekering gewaarborgd inkomen zeker het overwegen waard.



5. Zorgen voor een ziek familielid

Zelfstandigen in hoofdberoep:

Voor de verzorging van een ernstig ziek familielid, palliatieve zorgen of de zorg voor een gehandicapt kind kan je een uitkering voor mantelzorg aanvragen. In dat geval heb je recht op: 

  • een uitkering (1.220,86 euro per maand bij volledige onderbreking en 610,43 euro bij een onderbreking van minstens 50%);
  • een kwartaal vrijstelling voor de betaling van je sociale bijdragen. 

Zodra je drie opeenvolgende maanden een volledige uitkering ontvangt, moet je een kwartaal geen sociale bijdragen betalen. Je blijft wel volledig in orde met je sociale zekerheid.

Zelfstandigen in bijberoep:

Als werknemer – arbeider, bediende of ambtenaar – heb je recht op verlof voor medische bijstand. Dit is een volledige of gedeeltelijke loopbaanonderbreking om een ernstig ziek gezins- of familielid  te ondersteunen. Tijdens die onderbreking kan je een maandelijkse RVA-uitkering krijgen.

Belangrijk: als bijberoeper heb je enkel recht op een RVA-uitkering als je een volledige loopbaanonderbreking neemt. Je ontvangt de uitkering maximaal één jaar.

Voor arbeiders en bedienden in de privésector bestaat er ook een vorm van tijdskrediet om bijstand te verlenen aan een ziek familielid. Tijdens zo’n periode van tijdskrediet mag je geen zelfstandige activiteit starten. Oefende je de zelfstandige activiteit voordien al uit, dan moet je toestemming vragen bij de RVA om de activiteit te combineren met het tijdskrediet. Wordt de combinatie met een onderbrekingsuitkering toegestaan? Dan mag je je activiteiten verderzetten, maar niet uitbreiden.

Student-zelfstandigen en gepensioneerden:

Als gepensioneerde en student-zelfstandige heb je geen recht op een uitkering voor mantelzorg.