Businessplan en financieel plan opstellen

Een goed businessplan, met daarin je financieel plan, is enorm belangrijk voor de opstart van je eigen zaak. Hoe maak je een goed business-of financieel plan? Heel simpel, lees onze gids.

Wat is een businessplan?

Het businessplan – ook wel ondernemingsplan genoemd – is voor je bedrijf wat een goede trailer is voor een film. Je maakt duidelijk waarover het gaat, je vertelt wie er allemaal meespeelt en je geeft goesting naar meer. Het is de handleiding van je bedrijf.




Daarin geef je het antwoord op enkele cruciale vragen, zoals:

Wat is je missie?

Of anders gezegd: waarom zet je dit bedrijf op? Waarom heeft de wereld nood aan een zaak zoals de jouwe?



Wat is je strategie?

Wie zijn je klanten? Als je een product aanbiedt, hoe ga je dat produceren? Hoe wil je je aanpak financieren? Waarom zijn jouw keuzes de beste?



Wat is jouw beslissing over “de 4 P’s” van marketinggoeroe Philip Kotler?

P1: hoe positioneer je je zaak? Met andere woorden: waarom zal de doelgroep kiezen voor jouw aanbod, en niet dat van je concurrenten?

P2: welke prijs heb je voor ogen?

P3: op welke plaats is je aanbod te koop of te vinden? Dat kan dus ook het internet zijn.

P4: hoe voer je promotie? Anders gezegd: hoe gaat je doelgroep je bedrijf leren kennen?

Zelfstandige worden #1: hoe stel je een succesvol businessplan op?





Heb je wel een businessplan nodig?

Wat mag?

“Het mag, maar het hoeft niet” zei je leerkracht vroeger vast wel eens in de klas. Dat is ook hier het geval. Je moet geen ondernemingsplan opstellen, maar je scoort er goede punten mee bij iedereen die nuttig kan zijn voor jouw zaak, zoals investeerders en eventuele partners. Een prima plan bewijst dat je geen luchtkastelen bouwt, maar goed nadenkt en planmatig werkt.


Zo’n bedrijfshandleiding is bovendien ook handig voor jezelf. Het bevat immers je Missie (let op de hoofdletter). Waarom doe je het allemaal? Welk doel heb je voor ogen? Wat voeg jij toe aan het leven van de mensen die je wil bereiken? Een goed businessplan inspireert en motiveert. Het geeft jou de brandstof en de zuurstof om elke dag het beste van jezelf te geven voor je zaak.


Tip: geen idee van je missie? Laat je inspireren door de uiteenzetting van Simon Sinek over “The Golden Circle”.




Wat moet?

Eén onderdeel van je ondernemingsplan is absoluut noodzakelijk: het financieel plan. Je moet immers vooraf weten hoe je de opstart van je zaak betaalt. Hoeveel denk je te verdienen? Volstaat dat voor de huur van je pand en de aankoop van materiaal? Moet je geld lenen bij een bank of een andere instelling? In dat geval moet je een sluitend financieel plan op tafel leggen.




Op zoek naar een houvast voor je financiële plaatje?

Vooraf je kosten vastleggen is geen makkie. Daarom vind je in Xerius Drive een handig kostenplaatje, dat jou helpt om de inschatting zo precies mogelijk te maken.

Ontdek Xerius Drive

Hoe begin je concreet aan je businessplan?

Dat doe je door jezelf de juiste vragen te stellen. Als je die vragen eerlijk beantwoordt en toelicht, krijg jij – net als je potentiële partners en investeerders – een helder beeld van de haalbaarheid van jouw plannen.


Een handig hulpmiddel hiervoor is het Business Model Canvas. Aan de hand van 9 bouwstenen geef je een antwoord op de vraag hoe je zaak waarde creëert, levert en behoudt. Eenmaal je weet waarvoor de negen bouwstenen staan, ben je in staat om je businessmodel constant aan te passen. Hierdoor kan je inspelen op de behoefte van de markt en zo de concurrentie voor blijven.




Je Business model canvas behandelt volgende vragen:

1. Wie zijn je klanten? (Customer segments)

Het bepalen van de juiste doelgroep waaraan je producten of diensten verkoopt, is heel belangrijk. Beschrijf de karakteristieken, zoals leeftijd, geslacht, interesses, gewoontes ... van een (potentiële) klant. Groepeer je klanten in segmenten om makkelijker in te spelen op de verschillende behoeften van specifieke klanten. Vragen om te stellen:

  • Wie zijn je klanten? En welke klantengroepen wil je bedienen?
  • Wat zijn de behoeften van deze klanten(groepen)?
  • Hoe ziet hun aankoopgedrag (behoeften, koopkracht, bestedingspatroon ...) eruit en wat kan hun aankoopbedrag beïnvloeden?


2. Wat bied je aan? (Value proposition)

Je waardepropositie beschrijft wat je product of dienst aan waarde levert aan je klant. Dit is het fundament van je onderneming. De waardepropositie vertelt waarin jij het verschil maakt ten opzichte van je concurrenten. En dus ook de reden waarom klanten jouw onderneming boven een andere verkiezen. Vragen om te stellen:

  • Welke producten/diensten bied je je klanten aan?
  • Welke problemen van de klant los je op en in welke behoeften voorzie je?
  • Waarom denk je dat je project zal slagen (vernieuwend concept, ‘gat in de markt’ ...)?
  • Waarom zou de klant je producten/diensten aankopen en niet die van je concurrenten?
  • Welke elementen maken je zaak en/of producten voor de klant uniek?


3. Hoe bereik je je klanten? (Channels)

Een goed marketingplan is een absolute must om te bepalen via welke wegen de klant in contact komt met jou. Dit bepaalt namelijk op welke manier de klant onderdeel wordt van je verkoopcyclus. Vragen om te stellen:

  • Waar bevinden je klanten zich?
  • Via welke kanalen kan je ze bereiken en op de hoogte houden van je aanbod? (bv. social media, events, e-mail, netwerking, SEO, blog ...)
  • Welk imago wil je uitstralen en hoe zal je dit bereiken?
  • Heb je al een huisstijl (logo, slogan, eenvormige lay-out en kleurgebruik, inrichting, stijl van omgang met klanten ...)?
  • Aan welke criteria moet je vestigingsplaats voldoen op het vlak van bereikbaarheid, parkeermogelijkheden, passage, uitbreidingsmogelijkheden, toegankelijkheid, zichtbaarheid, sfeer en inrichting, uitstraling ...?


4. Hoe hou je contact met je klanten? (Customer relationships)

Om een goede relatie met je klanten te onderhouden, moet je bepalen via welke kanalen je met hen in contact zal staan. Vragen om te stellen:

  • Op welke manier willen je klanten gecontacteerd worden? (internet, eigen website, beurzen, mailings, flyers, advertenties, via partners, discussiefora, sociale media ...)
  • Hoe zal je de kwaliteit van je producten/ diensten garanderen (garantie, service, dienst na verkoop …)?
  • Hoe verloopt de interactie?


5. Waaruit haal je je inkomsten? (Revenu streams)

Zonder inkomsten kan je als ondernemer niet overleven. Spendeer voldoende tijd aan het nauwkeurig bepalen van je belangrijkste inkomstenbronnen, zodat je weet waar je voorstaat. Vragen om te stellen:

  • Waar verdien je je geld mee?
  • Hoeveel klanten heb je nodig?
  • Hoeveel omzet moet je draaien om winst te maken?
  • Wat zijn je belangrijkste inkomstenbronnen?
  • Zijn er nog andere mogelijke inkomstenbronnen?


6. Wat heb je nodig? (Key resources)

Het geheel van middelen en mensen die de onderneming nodig heeft om zaken te doen. Vragen om te stellen:

  • Welke mensen en middelen zijn cruciaal om toegevoegde waarde te kunnen leveren aan je klanten?
    • Fysieke middelen: kantoorruimte, computers, auto ...
    • Intellectuele middelen: patenten, auteursrechten ...
    • Menselijke middelen: kennis en skills
    • Financiële middelen: kredieten, cash …
  • Met hoeveel voorraad zal je starten per productgroep?


7. Wat doe je en hoe doe je het? (Key activities)

Dit is een beschrijving van de belangrijkste activiteiten die een onderneming moet doen om te zorgen dat haar businessmodel werkt. Door unieke strategische acties te ondernemen, voeg je kwaliteit toe aan je product. Denk aan de expertise die je hebt, de technologie die je gebruikt, enzoverder. Vragen om te stellen:

  • Wat zijn je belangrijkste activiteiten?
  • Hoe zorgen deze voor de nodige meerwaarde in de kwaliteit van je product, het onderhouden van de relatie met je klant en bij het werven van nieuwe klanten?
  • Wie neemt er welke taak op zich en welke taken kunnen uitbesteed worden aan andere partijen?


8. Wie zal je helpen? (Key partners)

Jij moet je focussen op je kernactiviteiten en kan daardoor niet alles zelf doen. Daarom heb je partnerships nodig om succesvol te zijn en te kunnen groeien. Dit zijn externe partijen, andere bedrijven, leveranciers ... die je nodig hebt om voldoende meerwaarde te leveren aan je klant. Let op: het gaat hier niet om leveranciers die makkelijk inwisselbaar zijn – zoals een groothandel – maar over partners met speciale kennis of capaciteiten die jij niet hebt. Vragen om te stellen:

  • Met welke leveranciers zal je samenwerken en waarom (betalingstermijnen, service, imago, kwaliteit, ligging, leveringsvoorwaarden ...)?
  • Welke andere partners kunnen je helpen om nog meer waarde te creëren voor je klanten?


9. Wat zijn je belangrijkste kosten? (Cost structure)

De kostenstructuur geeft alle kosten weer die nodig zijn om het businessmodel te laten werken. Zowel de vaste als de variabele. Niet vergeten dat je eigen tijd ook een kost is. Vragen om te stellen:

  • Wat zijn je belangrijkste kosten?
  • Welke kosten zijn vast en welke variabel?
  • Waar zijn er besparingen mogelijk/nodig?
  • Zijn er segmenten met veel kosten en relatief weinig inkomsten?



En dan nu: zelf aan de slag

Download hier een blanco Business Model Canvas. Daarmee kan jij de 9 bouwstenen invullen voor je eigen project, als gps voor het vervolg van jouw boeiende avontuur. Als je de kwesties in onze voorbeelden eerlijk beantwoordt en toelicht, krijg jij – net als je potentiële partners en investeerders – een helder beeld van de haalbaarheid van je plannen.






Wat met je financiële plaatje?

Is je project financieel haalbaar? Op die vraag geef je een antwoord in je financieel plan.Voor sommige vennootschapsvormen (bv, nv, cv) is het financiële plan verplicht. Maar zelfs als het niet verplicht is voor jouw onderneming is het een nuttige oefening. Met een uitgekiend financieel plan sta je immers steviger in je schoenen als je onderhandelt met mogelijk partners en financierders.


De naam zegt het al. Je financieel plan is maar een plan en staat niet in steen gebeiteld. Je maakt het zo realistisch mogelijk, eventueel met de hulp van een boekhouder of andere financiële experts. Maar het blijft een schatting en je kan altijd bijsturen.




Je financieel plan omvat volgende onderdelen:

1. Middelen:

  • Hoeveel geld heb je nodig om je zaak te starten?
  • Hoeveel eigen middelen kan of wil je inbrengen?
  • Hoeveel kapitaal moet je bij anderen zoeken?

2. Inkomsten:

  • Welke opbrengsten verwacht je, geschat over de tijd?
  • Kan je rekenen op eventuele steunmaatregelen?

3. Kosten: 

  • Eenmalige kosten
  • Vaste kosten die periodiek terugkeren, bv. de huur van je pand
  • Variabele kosten, denk aan voorraden en kosten die variëren met de productie


Tip: je moet geen Einstein zijn om een financieel plan op te stellen.

Vooral niet omdat je in Xerius Drive een handige module vindt waarmee je perfect de kosten berekent die bij je zaak komen kijken. Zo weet jij meteen ook welke omzet je moet draaien om de balans in evenwicht te brengen. Of beter nog: naar de andere kant te doen overslaan.

Ontdek Xerius Drive

Vertrouw op je boekhouder

Een ondernemingsplan opstellen is het werk van de zaakvoerder – en dat ben jij. Je boekhouder is daarbij een uitstekend klankbord voor de financiële kant van je verhaal. Omdat het over centen gaat, is vertrouwen cruciaal. Zoek daarom een boekhouder of accountant die jou een goed gevoel geeft. Spreek met verschillende partijen, en kies dan de partner die jou het meeste vertrouwen inboezemt.


Zorg ervoor dat je altijd begrijpt wat je boekhouder zegt of doet. Wees niet bang om meer uitleg te vragen. Je boekhouder handelt immers in jouw naam en die van je zaak. Jij draagt dus alle verantwoordelijkheid. Een goede boekhouder doet zijn advies helder uit de doeken. Een handige test: vraag meer informatie over de procedures voor betaling van de sociale bijdragen. Is het betoog duidelijk en helder? Prima, dan kan je met deze boekhouder de loopgraven in.


Lees hier enkele tips van hoe je een goede boekhouder kan vinden.

TIP

Neem je businessplan mee en toets het af met je boekhouder. Een goede boekhouder speelt in op jouw ambities. Hij of zij kaart dus bepaalde kwesties zelf aan: kostprijs, sociale bijdragen, mogelijke subsidies ...



Misschien vraag je je dit nog af?

  • Wie kan mij helpen bij mijn businessplan?

    Je staat er echt niet alleen voor. Een massa ondersteuning en tips bij elke stap vind je in Xerius Drive, de superhandige tool ontwikkeld voor startende ondernemers zoals jij. Je maakt bovendien gratis gebruik van deze feilloze gids.


    Andere wegen die je kan bewandelen:

    • doe mee met ideeënwedstrijden voor beginnende ondernemers. Deze worden vaak georganiseerd door banken of door de overheid. Zo krijg je toegang tot hulp en advies om je plan te optimaliseren.
    • snuffel in de databank van Agentschap Ondernemen voor informatie over alle mogelijke vormen van financiering.
    • werk voor je financieel plan samen met je boekhouder of accountant. Dat zal jou veel frustratie en ergernis besparen. Bovendien geniet je de garantie dat je later niet teveel belastingen betaalt. En dat is altijd mooi meegenomen.
    • Werf je personeel aan? Contacteer dan onze partner SD Worx. Bij hen kom je precies te weten hoeveel een werknemer kost.
  • Waar kan ik meer lezen over het opstarten van mijn onderneming?

    Voor beginnende ondernemers is “De Lean Startup” van Eric Ries warm aanbevolen lectuur. Het boek maakte ophef bij verschijning, omdat het chaotische pad dat een startend bedrijf bewandelt eindelijk wegwijzers kreeg. Dankzij de duidelijke route loopt de ontwikkelingsfase een stuk sneller, waardoor de kostprijs – en dus ook het risico dat je neemt – aanzienlijk verlaagt.


    Deze bestseller is verkrijgbaar in het Nederlands en in het Engels op bol.com. Je kan de titel ook intikken op Google, voor een massa websites, boeken en video’s over het onderwerp.

  • Hoe beperk ik mijn risico bij de opstart?

    Zoals Eric Ries schrijft in zijn boek: door “lean” te starten. Beperk je eerst tot de pure essentie van je product of dienst, het zogenaamde Minimum Viable Product (MVP). Daarmee ga je de markt op met als voornaamste doel: feedback verzamelen van je klanten. Wat kan beter? Wat ontbreekt? Wat is overbodig? Met andere woorden: je test eerst je concept, waardoor je grote investeringen uitstelt en de risico’s verkleint.


    Je kan deze MVP-aanpak altijd toepassen, wat je product of dienst ook is. Als digitale start-up maak je bijvoorbeeld eerst een “kale” versie van je aanbod, dat je via testgebruikers continu bijschaaft tot een gebruiksvriendelijk eindresultaat. Als handelszaak kan je MVP bestaan uit een pop-up winkel, café of restaurant. Zo test je een product of zaak goedkoop uit, zonder dure franjes.