Een op de vijf zelfstandigen nam het voorbije jaar geen vakantie

Vakantie helpt je om afstand te nemen en nieuwe energie op te doen. Toch ging 21% van de Belgische zelfstandigen het voorbije jaar geen enkele keer op vakantie. Financiële onzekerheid en de verantwoordelijkheid tegenover klanten houden veel ondernemers thuis.

Bijna negen op de tien zelfstandigen geven aan dat ze vakantie nodig hebben om te herbronnen of te deconnecteren. Toch blijkt tijd vrijmaken in de praktijk vaak moeilijk. Dat blijkt uit een Xerius-bevraging bij 2.282 Belgische ondernemers in april en mei 2026.

Gemiddeld drie weken vakantie per jaar

Een zelfstandige neemt gemiddeld 15 werkdagen vakantie per jaar. Daar komen gemiddeld nog zes losse snipperdagen bij. Samen zijn dat 21 vrije dagen.

Dat ligt lager dan het minimum voor een voltijdse werknemer: vier weken betaalde vakantie en tien wettelijke feestdagen. Ook het vakantiepatroon verschilt. 63% van de ondernemers kiest liever voor meerdere korte vakanties. 37% verkiest één langere vakantie.

Ook tijdens vrije dagen blijft het werk dichtbij

Voor veel zelfstandigen stopt het werk niet zodra de agenda wat leger wordt.

• 81% werkt af en toe op een feestdag. 
• 67% voelt zich verplicht om door te werken wanneer die niet echt op reis is. 
• 67% gaat bewust minder vaak op vakantie om de zaak draaiende te houden. 
• 65% neemt naar eigen zeggen minder verlof dan een voltijdse werknemer. 

Omzet missen blijft de grootste drempel

58% van de zelfstandigen noemt financiële onzekerheid als reden om minder vakantie te nemen. Vooral jonge ondernemers voelen die druk. Bij zelfstandigen jonger dan 26 jaar loopt dat aandeel op tot 90%. In de leeftijdsgroep van 26 tot 35 jaar gaat het om 76%.

Ook praktische bezwaren spelen mee:

1. niemand kan de taken overnemen tijdens de afwezigheid: 48%; 
2. de zaak moet sluiten: 45%; 
3. klanten zullen de afwezigheid mogelijk niet waarderen: 45%; 
4. een vakantie kost te veel: 41%; 
5. wisselende deadlines en onverwachte opdrachten bemoeilijken de planning: 34%.

Rust nemen hoort bij duurzaam ondernemen

Wie geregeld afstand neemt, voelt zich volgens het onderzoek vaker gelukkiger in zijn activiteit. Toch vraagt deconnecteren voor veel zelfstandigen een bewuste voorbereiding.

Communiceer je vakantie tijdig, spreek duidelijke verwachtingen af met klanten en bepaal vooraf welke zaken echt niet kunnen wachten. Zo maak je rust haalbaarder en voorkom je dat je tijdens je vakantie voortdurend met je zaak bezig blijft.

Bron: Xerius-bevraging bij 2.282 Belgische ondernemers, uitgevoerd tussen 22 april en 20 mei 2026. De resultaten werden gewogen op gewestniveau en hebben een foutenmarge van 2,04%.