Starten als zelfstandig helper

Wat is een zelfstandig helper?

Als zelfstandig helper ondersteun of vervang je een zelfstandig familielid dat een eenmanszaak heeft. Met andere woorden: je helpt een natuurlijk persoon van vlees en bloed. Je kan dus geen zelfstandig helper zijn van een vennootschap, zoals een nv of bv. In dat geval ben je een werkend vennoot.

Je gaat aan de slag zonder arbeidsovereenkomst, maar je dient wel aan te sluiten bij een sociaal verzekeringsfonds. Cruciaal is dat je beschikt over de vrijheid om je opdracht in te vullen zoals je dat zelf wil. Is dit niet het geval, dan moet je ingeschreven staan als werknemer.

Belangrijk: het statuut van zelfstandig helper is in de praktijk bedoeld voor familiale helpers. Dat zijn bloed- of aanverwanten tot en met de vierde graad van de zelfstandige die de eenmanszaak leidt. Denk bijvoorbeeld aan je ouders, grootouders, kinderen, kleinkinderen, broers, zussen, ooms, tantes, neven of nichten. Ook je echtgenoot of wettelijk samenwonende partner valt hieronder.

Help je iemand buiten die familiale band? Dan kijkt de overheid daar anders naar. In dat geval ben je geen zelfstandig helper, maar voer je zelf een zelfstandige activiteit uit. Je hebt dan een eigen eenmanszaak en btw-nummer nodig. Afhankelijk van je situatie start je als zelfstandige in hoofdberoep of bijberoep.

Een voorbeeld maakt dit duidelijk

Je tante baat de cafetaria uit van een sporthal. Na de trainingen en wedstrijden van de zaalvoetbalclub komt ze handen te kort, dus schiet jij vier dagen per week te hulp. Jij kan dat doen zonder zelf een eenmanszaak op te starten. Je sluit gewoon aan bij een sociaal verzekeringsfonds in hoofd- of bijberoep als zelfstandig helper in de eenmanszaak van je tante.

Krijg je de smaak te pakken, en wil je in het weekend ook bijspringen in het restaurant van een kennis of in een zaak van iemand buiten je familie? Dan heb je een eigen eenmanszaak en btw-nummer nodig en factureer je je prestaties zelf.

Help je in het weekend ook in het restaurant van je oom en het tuincentrum van je ouders? Dan kan je ook kiezen om een eigen eenmanszaak op te richten en een factuur te sturen voor de uren die je overal klopt. Dat kan handig zijn wanneer je op verschillende plaatsen werkt of je activiteit verder wil uitbouwen. 

Wat als je slechts heel af en toe helpt in een zaak?

Dan ben je een toevallig helper: je werkt niet regelmatig in de zaak, en je klopt in totaal minder dan 90 dagen per jaar. Het woord “toevallig” is daarbij heel belangrijk. Ga je elk jaar helpen in het restaurant van je oom tijdens de kermis, de absolute topdagen van het jaar? Dan is er sprake van een weerkerende regelmatige hulp en ben je geen toevallig helper.

Je statuut als zelfstandig helper

“Zelfstandig helper” is niet de naam van je statuut, maar van de rol die je opneemt. Je kan dat doen onder het statuut van zelfstandige in hoofdberoep, in bijberoep, onder artikel 37 of als gepensioneerde. Welke categorie op jou van toepassing is? Dat hangt af van je situatie.

Hier vind je alvast een handig overzicht. Lees je er graag meer over, dan kan dat op de pagina die een overzicht geeft van de statuten.

Situatie 1: je hebt geen andere professionele activiteit

Dan sluit je aan als zelfstandige in hoofdberoep, en ben je zelfstandig helper in hoofdberoep.

Situatie 2: je hebt een job als werknemer of ambtenaar, en dat minstens halftijds of – als vastbenoemde leerkracht – minstens 60%

Je wordt zelfstandige in bijberoep, en bent dus zelfstandig helper in bijberoep.

Situatie 3: je bent gepensioneerd

Dan word je gepensioneerd-zelfstandige.

Situatie 4: je krijgt een uitkering

Sluit aan als zelfstandige in bijberoep. Vraag wel na of je als zelfstandige je uitkering behoudt. Op deze pagina lees je meer over je bijberoep als zelfstandige.

Je statuut bepaalt je sociale bijdragen – en dus je sociale rechten

Als zelfstandig helper ben je een zelfstandige. Bijgevolg betaal je sociale bijdragen, en geniet je in ruil van sociale rechten. De rechten en plichten als zelfstandige die jij hebt, hangen af van je statuut.

Verneem hier welke sociale rechten als zelfstandige je hebt.

Lees hier welke sociale bijdragen daar tegenover staan.

Op welk bedrag worden je sociale bijdragen berekend?

Zoals bij iedere zelfstandige is de berekening van je sociale bijdragen gebaseerd op je netto-jaarinkomen. Dat is het bedrag dat je betaald krijgt voor je hulp in de eenmanszaak, min de kosten die je hebt om die zelfstandige activiteit uit te oefenen.

Was je geen volledig jaar actief? Dan wordt er voor de berekening gekeken naar de kwartalen waarin je werkte.

De eigenaar van de eenmanszaak waarin jij de mouwen opstroopt is aansprakelijk voor je sociale bijdragen. Met andere woorden: betaal jij de bijdragen niet, dan zal hij of zij daarvoor worden aangesproken. Daarom dient deze “hoofdzelfstandige” een verklaring te ondertekenen, waarin die bevestigt dat jij zelfstandig helper bent.

Zelfstandig helper loon

Je hoeft geen factuur te maken om betaald te worden voor je werk. Zorg er wel voor dat je een bewijsstuk hebt van het bedrag dat je ontvangt. Je moet je inkomen immers kunnen verantwoorden voor de fiscus. Heb je hier vragen over? Een boekhouder kent het antwoord.