Hoe je merknaam kiezen en registreren?

Het eerste wat je klant ziet van je zaak, zijn meestal je merknaam en logo. En je weet wat het spreekwoord zegt: je krijgt geen tweede kans om een goede eerste indruk te maken. Besteed daarom voldoende aandacht aan de keuze van je naam en merkbeeld. En vooral: bescherm deze hoeksteen van je identiteit door je merknaam en logo te registreren. 

Je merknaam kiezen, hoe doe je dat?

Wat maakt Apple, CartaMundi en Ikea zo’n geweldige merknamen? Ze voldoen allemaal in meerdere of mindere mate aan enkele cruciale criteria. Elk van deze namen

  1. is makkelijk te onthouden en uit te spreken
  2. roept positieve associaties op
  3. is uniek en opvallend

In het ideale geval beschrijft de naam ook wat het merk doet. Tenzij je Apple heet uiteraard. Dan weet de hele wereld dat je niet met fruit bezig bent. En is dat wel het geval, kies dan zeker een andere merknaam dan Apple.




De hamvraag: Nederlands of Engels?

Dat hangt af van je markt, je doelgroep en je plannen. Blijf je lokaal actief, dan denk je een leuke Nederlandstalige naam zoeken. Wil je in de toekomst ook Brussel en Wallonië veroveren? Of zelfs het verre buitenland? Dan denk je voor je merknaam en je slogan ook beter internationaal. 




Hou rekening met je sector

Sommige sectoren houden er ongeschreven regels op na. Zo zweert de farmaceutische sector bij Latijns klinkende merknamen. In IT-consultancy is Engels dan weer de voertaal, en dat vertaalt zich dan ook in de slogans en de namen. Geef toe: Appel, Microzacht en Gezichtsboek – het klinkt minder iconisch als het origineel.




Je familienaam als merknaam

Leent je naam zich als bedrijfsnaam, laat dan die kans niet liggen. Zelfs namen als Beddegenoodts of Naaktgeboren kunnen prima dienst doen, op voorwaarde dat je respectievelijk een matrassenzaak of een nudistencamping opstart. Met andere woorden: als je de brug kan slaan tussen je merknaam en je activiteit, dan begin je met een voorsprong aan de wedloop om de klant.


Het gebruik van je naam kan ook wijzen op traditie. Bedrijven als Heinz, Douwe Egberts en – in eigen land – Vandemoortel dragen hun afkomst al generaties lang fier in het vaandel. Het publiek associeert traditie met kwaliteit, en dat is voor deze merken beslist het geval.


Uiteraard kan je ook werken met een anagram of woordspeling op basis van je familienaam. Stromae – ook een merk – is een afgeleide van “maestro”. Het Duitse sportmerk Adidas is opgericht door Adi Dassler. En raad eens hoe de oprichter heet van het cosmeticamerk Max Factor? Inderdaad: Maksymilian Faktorowicz.




Maak je merknaam uniek

Je bent helemaal vrij in de keuze van je handelsnaam. Toch is het belangrijk om niet in het vaarwater te komen van een concurrent die in dezelfde vijver vist als jij. Is er op de hoek van de straat een café dat ’t Hoekje heet, dan mag je op de andere hoek geen café openen met dezelfde naam. Wil je daarentegen een frituur openen met de naam ’t Patatje, dan is het geen probleem dat er in andere steden over het hele land nog tig andere frituren zijn met die naam. Dat verandert echter als een slimme friturist die naam laat registreren als merknaam. Dan wordt die naam eigendom van deze frituur, en mag niemand anders de naam nog gebruiken.


Moraal van het verhaal: met een goede merknaam onderscheid je jezelf van de concurrentie. Tik daarom je favoriete naam in als zoekterm op de website van de Kruispuntbank van Ondernemingen. Zo kom je te weten of je niemand met dezelfde naam in de wielen rijdt.


Een gouden tip: heb jij andere talenten dan namen bedenken? Doe dan een beroep op een professionele copywriter. Vaak krijg je dan een hele reeks suggesties voorgeschoteld, en geniet je de luxe van de keuze.





Waarom je merknaam registreren?

Het is niet verplicht, maar wel aanbevolen: de registratie van je merknaam. Je naam mag dan 10 jaar lang niet gebruikt worden door anderen. Maar hoe was je dat varkentje? En waarop moet je letten? Je verneemt het allemaal hier.




Wat is een merknaam precies?

De merknaam is – zoals het officieel klinkt – “de naam die jij als ondernemer geeft aan jouw product of dienst”. Deze naam verschilt vaak van de maatschappelijke naam en de handelsnaam. Zo gaf het bedrijf “The Coca-Cola Company” zijn product de merknaam “Coca-Cola”. “Het Nieuwsblad” is een merknaam van het bedrijf “Mediahuis”.


Scheer een merknaam ook niet over dezelfde kam als een octrooi of patent. Dat is het exclusieve eigendomsrecht over een uitvinding. Dit betekent dat anderen jouw creatie niet mogen namaken of verkopen, ook niet wanneer zij op eigen houtje dezelfde uitvinding uit de mouw schudden.


Om een octrooi te krijgen moet je uitvinding “nieuw, innovatief en industrieel toepasbaar” zijn. Patentenkampioen is Thomas Edison, uitvinder van de gloeilamp, met meer dan 1400 stuks.




Raadpleeg eerst de beschermingsvoorwaarden

Vond je een leuke merknaam voor je product of dienst, en wil je die laten registreren? Raadpleeg dan eerst de beschermingsvoorwaarden op de website van de FOD Economie.




Voorwaarden voor de registratie van je merknaam

De belangrijkste voorwaarde spreekt nogal voor zich: de naam moet nog vrij zijn. Dat kom je te weten door het Merkenregister uit te pluizen van het BBIE. Dit Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom houdt alle geregistreerde merknamen bij in België, Nederland en Luxemburg. Staat jouw naam al in het rijtje? Dan moet je je huiswerk overdoen.


En het blijft niet bij beschikbaarheid. De lijst met voorwaarden is behoorlijk lang, zoals je kan zien op de website van de FOD Economie. Omdat jij wel andere dingen te doen hebt, beperken we ons hier tot de voornaamste criteria:


1) De merknaam moet een teken zijn dat informatie geeft over je product of dienst.

Dat klinkt behoorlijk cryptisch, niet? Het komt hierop neer: woorden, tekeningen, logo’s, letters, cijfers en vormen van producten of verpakkingen kunnen dienen als merknaam. Dat is niet het geval met kleuren, vormen en geluiden, omdat deze niet als teken worden beschouwd.


2) De merknaam moet vatbaar zijn voor grafische voorstelling.

Merkenbureaus staan enkel tekens toe die visueel weer te geven zijn. Zo kunnen ze worden opgenomen in het merkenregister. Komen dus niet in aanmerking als merknaam, indien je ooit op het maffe idee zou komen: geuren en smaken, omdat ze niet visueel voorgesteld kunnen worden.


3) De merknaam moet een onderscheidend vermogen hebben.

Je merk moet zich van andere merken onderscheiden. Het moet de aandacht van het publiek trekken en bij voorkeur meedelen van welke onderneming de producten of diensten afkomstig zijn.





Registreer je merknaam bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom

Omdat jij in België actief bent, moet je aankloppen bij het BBIE, de enige officiële instantie voor de registratie van merken. Zij beoordelen jouw aanvraag en checken of je merknaam voldoet aan alle wettelijke beschermingsvoorwaarden. Na goedkeuring is je merknaam 10 jaar veilig.


Wees er wel tijdig bij, want de hele procedure duurt ongeveer drie maanden. Wil je er vaart achter zetten, bijvoorbeeld omdat er kapers op de kust zijn? Of omdat je voor de opstart nog de nodige bescherming wil regelen? Dan kan je een spoedinschrijving vragen. De hele poespas is dan op enkele dagen geregeld, maar je betaalt uiteraard een extra duit.




Hoeveel kost de registratie van je merknaam?

Voor een online aanvraag in de Benelux betaal je 240 euro. Doe je het op papier, dan tel je 276 euro neer. Dat geld krijg je helaas niet terug als je aanvraag wordt geweigerd. Schat je slaagkansen dus heel goed vooraf in, via de website van het BBIE.


Wil je internationale bescherming? Dan mag je rekenen op een prijskaartje vanaf 850 euro.

Bescherm je merk in de gebieden waar je het gebruikt


Ben je enkel actief binnen de Benelux? Dan volstaat een registratie in het Merkenregister. Wil je de Europese Unie veroveren? Vraag dan een Uniemerk aan bij het EUIPO (European Intellectual Property Office). Reiken je ambities wereldwijd, klop dan aan bij het WIPO (World Intellectual Property Organization).


Mooi meegenomen: je aanvraag wordt voor ieder land afzonderlijk beoordeeld. Bestaan er in een land bezwaren tegen jouw merk? Dan heeft dit alleen gevolgen voor dat land. Voor de andere landen kan je dus wel je merknaam gebruiken.