Onderzoek van Xerius en UHasselt: meer dan één op de vijf Vlaamse ondernemers vertoont sterke fiscale tunnelvisie
Antwerpen, 5 september 2026 – Vlaamse ondernemers schatten hun kennis van belastingen overwegend als gemiddeld tot hoog in. Toch blijken velen gevoelig voor wat onderzoekers "fiscale tunnelvisie" noemen: de neiging om te veel belang te hechten aan belastingbesparingen, wat soms leidt tot beslissingen die uiteindelijk meer kosten dan ze opleveren. Dat blijkt uit een onderzoek van UHasselt en sociaal verzekeringsfonds Xerius bij 970 Vlaamse ondernemers.
Fiscaliteit is een vast onderdeel van ondernemerschap. Maar wanneer de focus op belastingen het zicht op het totale financiële plaatje vertroebelt, kunnen ondernemers beslissingen nemen die hun beschikbare inkomen uiteindelijk verlagen. Het onderzoek toont aan dat die denkfout opvallend wijdverspreid is.
Eén op vijf ondernemers sterk gevoelig voor fiscale tunnelvisie
Voor het onderzoek kregen Vlaamse ondernemers een aantal veelgehoorde fiscale stellingen voorgelegd. Die leveren op het eerste gezicht een belastingvoordeel op, maar zijn niet noodzakelijk de beste keuze wanneer de totale kost wordt meegerekend. Zo gaat het onder meer om uitspraken als: "Vervang je bedrijfswagen standaard om de vijf jaar zodat je nieuwe afschrijvingskosten kunt aftrekken" of "Maak tegen het einde van een goed boekjaar nog extra kosten.”
Vervolgens werd hen gevraagd om aan te geven in welke mate zij deze adviezen als goed advies beschouwden.
De gemiddelde score die ondernemers de adviezen geven, toont aan dat:
- 22% van de ondernemers sterk gevoelig is voor fiscale tunnelvisie (score hoger dan 5 op 7);
- 76% een gemiddelde gevoeligheid vertoont (score 3-5);
- slechts 3% weinig of niet gevoelig is voor fiscale tunnelvisie (score lager dan 3).
Tegelijk blijkt uit het onderzoek dat ondernemers veel vertrouwen hebben in hun fiscale kennis. Meer dan acht op de tien Vlaamse ondernemers (85%) geven zichzelf een score van drie of hoger op zeven voor belastingkennis. Eén op de drie (32%) beoordeelt de eigen kennis zelfs als hoog, met een score van meer dan vijf op zeven.
Ook ondernemers met kennis zijn vatbaar
Volgens de onderzoekers is fiscale tunnelvisie geen fenomeen dat zich beperkt tot specifieke groepen ondernemers.
“Ondernemers beoordelen hun fiscale kennis doorgaans als degelijk, maar blijken tegelijk verrassend gevoelig voor fiscale tunnelvisie. Dat is de neiging om beslissingen te beoordelen vanuit de belastingbesparing, zonder voldoende rekening te houden met het totale kostenplaatje. En zo worden ondernemers soms armer door belastingen te besparen."
Prof. dr. Maarten Corten Hoofddocent - Associate professor Auditing & Accounting, UHasselt initiatiefnemer van de studie
De onderzoekers stellen bovendien vast dat gevoeligheid voor fiscale tunnelvisie nauwelijks samenhangt met opleidingsniveau, een economische achtergrond of de zelf ingeschatte fiscale kennis.
Belasting besparen blijft niet hetzelfde als geld verdienen
Fiscale tunnelvisie kan zich volgens de onderzoekers manifesteren in diverse suboptimale ondernemersbeslissingen, bijvoorbeeld wanneer investeringen, aankopen of uitgaven vooral worden gemotiveerd door een belastingvoordeel.
"Veel ondernemers weten dat een kost fiscaal aftrekbaar is, maar lijken soms uit het oog te verliezen dat een aftrek slechts een deel van die kost compenseert, of in het geval van afschrijfbare activa, verspreid aftrekbaar is over toekomstige boekjaren. Een investering of aankoop kan perfect verantwoord zijn wanneer ze voldoende waarde creëert – denk aan meer comfort, minder onderhoud of kosten- maar het wordt problematisch wanneer de belastingbesparing de belangrijkste reden wordt om een uitgave te doen."
Drs. Wim Daems Doctoraatsonderzoeker aan UHasselt
Veranderende fiscale regelgeving kan die reflex bovendien versterken doordat ondernemers het gevoel krijgen snel te moeten handelen om een voordeel niet te missen.
Accountant blijft belangrijke sparringpartner
Volgens Xerius onderstrepen de resultaten het belang van een brede financiële afweging bij ondernemersbeslissingen.
"Belastingen zijn een belangrijk onderdeel van ondernemerschap, maar ze vormen slechts één element van een grotere financiële beslissing. Ondernemers doen er goed aan om niet alleen naar het fiscale voordeel te kijken, maar ook naar de effectieve kost, de meerwaarde van de investering en de impact op hun cashflow. Een grondig gesprek met een accountant blijft daarbij vaak de beste garantie op een weloverwogen keuze."
Youssef Deconinck Woordvoerder van Xerius
Voorbeeld: belasting besparen kost ook geld
Een vaak voorkomende misvatting is dat een volledig aftrekbare kost zichzelf terugverdient via de belastingbesparing.
Bij een belastingtarief van 25% leidt een bijkomende aftrekbare kost van 1.000 euro tot een belastingbesparing van 250 euro. De ondernemer geeft echter nog steeds 1.000 euro uit en houdt daardoor netto 750 euro minder over.
De vraag is dus niet of een uitgave belastingen bespaart, maar of de investering, aankoop of gift voldoende waarde creëert om die netto kost te verantwoorden.
Over het onderzoek
Het onderzoek naar belastingen bij Vlaamse ondernemers gebeurde via een online bevraging tussen 7 april en 18 mei 2026: in totaal vulden 970 Vlaamse ondernemers de vragenlijst volledig in. Het invullen van de vragenlijst nam gemiddeld 27 minuten in beslag.
Hoewel een survey-onderzoek altijd onderhevig is aan selectievertekening, liggen deze statistieken in lijn met de verdeling binnen de populatie van zelfstandige ondernemers in Vlaanderen, wat erop wijst dat de steekproef als representatief kan worden beschouwd, met een lichte ondervertegenwoordiging voor vrouwelijke ondernemers. 76% van de respondenten man, 22% vrouw en 2% geeft geen of een andere genderidentiteit aan. De gemiddelde leeftijd van de respondenten bedraagt 50 jaar, met een spreiding van 23 tot 83 jaar. Ongeveer 10% is jonger dan 34 jaar en 10% is ouder dan 65 jaar. Dit is in lijn met Statbel gegevens. Wat de gezinssituatie betreft, is 22% alleenstaand, terwijl 78% een partner heeft. 66% is gehuwd of wettelijk samenwonend en 11% feitelijk samenwonend.
De meerderheid van de respondenten is actief als ondernemer in hoofdberoep (82%). In de steekproef is het aantal zelfstandigen in hoofdberoep oververtegenwoordigd t.o.v. de 62 % in de populatie (Statbel 2024). Ongeveer een derde van de ondernemingen (31%) betreft een eenmanszaak, terwijl 69% georganiseerd is als vennootschap. Binnen deze laatste groep is de besloten vennootschap (BV) het meest voorkomend (77%) dit is een lichte oververtegenwoordiging t.o.v. de 70% bij (Statbel 2024), gevolgd door commanditaire vennootschappen (13%), naamloze vennootschappen (5,5%), vennootschappen onder firma (2,7%) en andere rechtsvormen (1,5%).
De gemiddelde leeftijd van de ondernemingen bedraagt 16 jaar, met een mediaan van 12 jaar. Een kwart van de bedrijven is jonger dan 6 jaar, terwijl een kwart al meer dan 22 jaar actief is. Drie vierde van de ondernemingen bestaat 5 jaar of langer.
Qua ondersteuning werkt 89% van de respondenten met een externe accountant. Minder dan 1% heeft uitsluitend een interne accountant, en 3% maakt gebruik van een combinatie van interne en externe ondersteuning. Ongeveer 10% van de ondernemers doet geen beroep op een accountant.
Over Xerius
Xerius ondersteunt de opstart, wijziging en stopzetting van een onderneming. Dit betekent dat ze onder meer de administratieve stappen voor startende zelfstandigen in orde brengen.
Xerius berekent ook de sociale bijdragen in opdracht van de overheid en adviseert hen over hun plichten en rechten.
Vanuit 12 kantoren neemt Xerius deze taak ter harte, voor meer dan 238.000 zelfstandigen en 140.000 vennootschappen.
De stap naar zelfstandige worden is kleiner dan je denkt - Xerius
Over UHasselt Research Center for Entrepreneurship and Family Firms
Het Research Center for Entrepreneurship and Family Firms (RCEF) aan de Universiteit Hasselt is een interdisciplinair onderzoekscentrum dat zich richt op ondernemerschap en familiebedrijven. Het centrum streeft ernaar maatschappelijke waarde te creëren door middel van relevant en rigoureus academisch onderzoek, onderwijs en hoogwaardige dienstverlening aan bedrijven en organisaties.
https://www.uhasselt.be/rcef
maarten.corten@uhasselt.be
Voor meer informatie (niet voor publicatie, enkel voor de pers):
Wavemakers PR – Emanuel Sys, emanuel@wavemakers.eu, 0486 17 52 65
Eva De Schryver eva.deschryver@xerius.be